Tanie wakacje nad morzem w Polsce

Szymon Krofey

23 May 2012r.

KROFEY Szymon Krofey był pisarzem miejskim i nauczycielem, a potem rektorem szkoły i zarazem kaznodzieją wyznania ewangelickiego w Bytowie. Tam, w kościele Sw. Jerzego, wygłaszał swoje kazania kaszubskie. Nazwisko jego wiąże się z początkami piśmiennictwa kaszubskiego i pierwszych pomników literackich (patrz LITERATURA KASZUBSKA). Bowiem w roku 1586 Szymon Krofey wydaje, dzięki poparciu ówczesnego księcia zachodniopomorskiego Barnima X, książkę pt. Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynszich naboznich mężów. Z niemieckiego w slawięsky ięzik wi-lozone... Ten „slawięsky" ję- zyk to mowa Kaszubów słowińskich (patrz SŁOWIŃCY). Jest to pierwszy druk literacki w rodzimym języku na Kaszubach — widomy znak reformacji. Krofey był też autorem katechizmu Ćwiczenie katechis-mowe przez pytania y odpowiedzi, znanego z drugiego wydania z 1758 roku. krokowa „Ujrzał przed sobą, ujrzał żywym wzrokiem białą ścianę starego pałacu, Frydery- kowskie pamiętającego czasy, ścianę zagłębioną w ciemny park, jakby się, żywym obdarzona czuciem, tuliła w drzew objęcia..." (Stefan Żeromski: Wiatr od morza). Na tle tego starego pięknego parku i pałacu o dwóch skrzydłach umieścił Żeromski akcję swego opowiadania. To park i pałac w Krokowej. Kto był tu choć raz, bez trudu rozpozna krajobraz — szlak namiętności Teresy i Ottona von Arffberg, wiodący do grobu za parkiem. U Żeromskiego jest to grób Rudolfa, męża Teresy, brata Ottona. W rzeczywistości na wzgórzu wśród drzew pochowano niegdyś jednego z krokowskich panów, Alberta Krokowa, zwanego Szalonym Grafem. Podobno kazał się tam pogrzebać wraz ze swym koniem i wiernym psem. Przez długie lata potem okoliczna ludność widywała wietrznymi nocami Szalonego Grafa, jak pędził po polach na koniu z wielkim czarnym psem-widmem u boku. Ród Krokowów, magnackiej rodziny herbu Wickerode, panował tu przez wiele setek lat. Przybyły w początkach XIII wieku Gniewomir Wickerode, obdarowany przez księcia Mściwoja licznymi ! wsiami za rycerskie zasługi, j podpisywał się już „de Kro-kow". Dzieje Krokowów są typowe dla polityki wielkiej magnaterii pomorskiej; jej zasadą było: z silniejszym przeciw słabszemu. Toteż z biegiem historii raz po raz zmieniali końcówkę swego nazwiska. Raz brzmiała ona 229 von Krokow, raz Krokowski. Za Jagiellonów i Wazów Kro-kowowie piastowali — jako Krokowscy — wysokie urzędy i gościli nawet pod swym dachem w Krokowej króla Zygmunta III. Ale gdy dobra ich znalazły się poza granicami Rzeczypospolitej, zmieniła się też ich polityka. Jeden z grafów von Krokow bronił z Prusakami Gdańska obleganego przez wojska napoleońskie i Polaków. . I w czasie ostatniej wojny powtórzyła się historia tego rodu. Przed wojną stary dziedzic Reinhold czuł się Niemcem, ale jego synowie służyli w wojsku polskim jako oficerowie. Młody Reinhold odbył nawet rzekomo kampanię wrześniową, ale wrócił z niej... już w mundurze hitlerowskim. Zginął potem na froncie. Wtedy podobno właśnie życie zrealizowało konflikt miłosny stworzony dwadzieścia lat wcześniej przez Żeromskiego. Powtórzyła się Podobno życie zrealizowało konflikt miłosny stworzony wcześniej przez Żeromskiego.,. namiętność wdowy po poległym do jego młodszego brata. Był nim Ali, najmłodszy z Krokowskich, który wyjechał na zachodni front, gdzie ślad jego dla nas ginie. Ostatni akt dziejów panów na Krokowej rozegrał się w 1945 roku. Wojska radzieckie zajęły pałac, a stary hrabia Reinhold z torbą i kijem wyszedł z Krokowej, by więcej tu nie wrócić. Dziś Krokowa należy do Państwowych Gospodarstw Rolnych. W pałacu, obok dyrekcji Zakładu Hodowli Roślin, mieści się -Kaszubski Dom Kultury, jedna z najatrakcyjniejszych wiejskich placówek powiatu puckiego. Wnętrze urządzono w stylu regionu. Zapach historii pozostał w starych murach, w pleśniejącej fosie, w szumie drzew parkowych, w kształcie dwóch starych armat pochodzących jeszcze z czasów szwedzkich wojen i umieszczonych przy bramie dworu, w rysunku herbu nad wejściem — dwie wznoszące się, zakute w żelazo ręce. Symbol przemocy i gwałtu. Niech trwa jak przestroga!